Bedava içeriği arşivlemek: indirmek yetmiyor
Son güncelleme: 20 Eylül 2026
Bugün ücretsiz olan bir şey yarın ücretsiz olmayabilir; bazen de tamamen ortadan kalkar. Kamu malı bir kitabı, açık lisanslı bir müziği veya bir ders materyalini gerçekten kullanacaksan, indirmek yeterli değil — bulabilecek şekilde saklamak gerekiyor.
Neden kaybolur?
Kaynak kapanır. Proje biter, fon kesilir, site kapanır. Açık lisanslı içerikte bu en sık sebep.
Lisans değişir. Bir arşiv politikasını değiştirip içeriği kısıtlayabilir. İndirdiğin anda geçerli olan lisans senin için geçerli kalır — ama bunu kanıtlayabilmen gerekir.
Platform kararı. Hesaba bağlı içerikte platform bölgeden çekilebilir ya da hesap kapanabilir. Bunun ayrıntısı DRM rehberinde.
Üç dosyalık arşiv düzeni
Karmaşık bir sistem gerekmiyor. İndirdiğin her koleksiyon için aynı klasörde üç şey tut:
- Dosyanın kendisi, anlamlı bir adla. "indirme(3).zip" altı ay sonra hiçbir şey ifade etmez.
- KAYNAK.txt — indirdiğin adres, indirme tarihi, lisans adı ve varsa eser sahibi. Üç satır yeter ve ileride atıf yazman gerektiğinde tek bilgi kaynağın bu olur.
- Lisans sayfasının ekran görüntüsü. Lisans sonradan değişirse elindeki tek kanıt budur.
Format seçimi: gelecekte de açılsın
Uzun süre saklanacak şeyde yaygın ve açık format seç. Metin için düz metin veya PDF, görsel için PNG veya JPEG, ses için FLAC veya MP3, tablo için CSV. Bir programın kendine özgü formatı, o program ortadan kalkınca elinde açılmayan bir dosya bırakır.
Yedekleme: "3-2-1" ve neden abartı değil
Yaygın kural şu: verinin üç kopyası, iki farklı ortamda, biri başka bir yerde. Kulağa abartı geliyor ama pratikte şu demek: bilgisayarında dursun, harici diske de at, bir kopya da buluta. Üçü aynı anda kaybolmaz.
Kritik olan nokta: senkronizasyon yedekleme değildir. Bulut klasöründeki bir dosyayı silersen veya bozarsan, o hâli buluta da işlenir. Yedek, geriye dönebildiğin şeydir.