Creative Commons lisansları: hangisinde ne yapabilirsin?

Son güncelleme: 3 Eylül 2026

"Ücretsiz indirilebiliyor" ile "istediğim gibi kullanabilirim" aynı şey değil. Telifsiz görsel, müzik ve videoların büyük kısmı Creative Commons lisanslarıyla dağıtılıyor ve her lisans farklı şey istiyor: bazısı yalnızca atıf, bazısı ticari kullanımı yasaklıyor. Bu sayfa hangisinde ne yapabileceğini net biçimde anlatıyor.

Lisanslar tek tabloda

Kısaltmalar: BY = atıf (by attribution), SA = aynı lisansla paylaş (share-alike), NC = ticari olmayan (non-commercial), ND = türev üretilemez (no derivatives).

"Ticari kullanım" tam olarak ne demek?

Creative Commons ticari kullanımı, öncelikli olarak ticari avantaj veya parasal karşılık amaçlayan kullanım olarak tanımlıyor. Pratikte gri alan geniş, ama şu örnekler nettir:

• Ticari sayılır: ürün ambalajı, reklam görseli, satılan bir kurs ya da kitap, müşteriye teslim edilen iş.
• Ticari sayılır (çoğu yorumda): reklam geliri olan bir sitede veya kanalda kullanım.
• Ticari sayılmaz: okul ödevi, kişisel blog (gelirsiz), kâr amacı gütmeyen bir derneğin bilgilendirme afişi.

Atıf nasıl yazılır?

Atıf için yaygın olarak dört bilgi öneriliyor: eser adı, üretici, kaynak bağlantısı ve lisans. Örnek:

Lisans adının, mümkünse lisans metnine bağlantı vermesi bekleniyor. Videoda jenerikte, podcast'te açıklama kısmında, basılı işte künyede yer verilebilir. Değişiklik yaptıysan ("kırpıldı", "renkleri düzenlendi") bunu da belirtmek gerekiyor.

Share-Alike neden dikkat gerektiriyor?

SA lisanslı bir eseri değiştirip yayınlarsan, ortaya çıkan yeni eseri de aynı lisansla paylaşmak zorundasın. Bu, ticari bir projede istemediğin bir sonuç doğurabiliyor: kendi çalışmanı da açmak durumunda kalabilirsin. Kapalı bir projede kullanacaksan CC0 veya CC BY tercih et.

CC0 ile kamu malı aynı şey mi?

Yakın ama aynı değil. Kamu malı (public domain), telif süresinin dolması gibi sebeplerle eserin kimseye ait olmaması durumu — örneğin Project Gutenberg'deki klasikler ya da NASA görselleri. CC0 ise hakkı olan birinin haklarından bilerek vazgeçmesi. Kullanıcı açısından sonuç pratikte aynı: atıf zorunlu değil, ticari kullanım serbest.

Atıf zorunlu olmasa bile vermek iyi bir alışkanlık — üreticiyi görünür kılıyor ve içeriğin kaynağını sonradan bulmanı kolaylaştırıyor.

Sık yapılan hatalar