Türkçe kamu malı eser nasıl bulunur?

Q: Önce hesap: bir eser ne zaman serbest olur?

Türkiye'de genel kural, eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl. Süre ölüm yılının bitiminden itibaren işler. Yani 1950'de vefat etmiş bir yazarın eserleri 2021 başından itibaren kamu malıdır. Birden fazla eser sahibi varsa süre en son vefat edene göre hesaplanır. Çeviri ayrı bir eserdir: aslı kamu malı olsa bile çevirinin kendi süresi vardır ve çevirmenin ölümünden itibaren işler. Bu yüzden eski bir klasiğin yeni çevirisi serbest değildir. En sık yapılan hata: "Kitap eski, demek ki serbest." Belirleyici olan kitabın yayım tarihi değil, yazarın ölüm tarihi. 1900'de basılmış bir kitabın yazarı 1970'te vefat etmişse eser hâlâ korunuyordur.

Q: Nerede bulunur?

Vikikaynak (tr.wikisource.org) Türkçe tarafın en düzenli açık arşivi. Şiir, destan, türkü ve bir miktar roman var; yanında büyük bir mevzuat koleksiyonu. Metinler gönüllüler tarafından dizilmiş, yani okunabilir haldeler. Üniversite ve kurum arşivleri. Birçok üniversitenin açık erişim arşivi var ve tezler genellikle serbest okunabiliyor. Tezin serbest okunması, her yerde kullanılabilir anlamına gelmez — alıntı kuralları geçerlidir. Uluslararası arşivlerin Türkçe köşeleri. Büyük kamu malı arşivlerinde az sayıda Türkçe eser bulunuyor. Dil filtresiyle aramak gerekiyor; arama kutusuna Türkçe yazmak yeterli olmuyor. Bu sitede: Vikikaynak kaynağını eklediğimizde şiir, destan ve türkü kategorilerini seçtik; mevzuat kategorilerini bilerek dışarıda bıraktık. Kanun metni de kamu malıdır ama "bedava kitap" arayan birine bir şey ifade etmiyor.

Son güncelleme: 20 Eylül 2026

Kamu malı içerik denince akla gelen kaynakların neredeyse tamamı İngilizce. Türkçe tarafta durum daha dar ama boş değil — ve hangi yazarların eserlerinin serbest olduğunu kendin hesaplayabilirsin. Bu yazı hem hesabı hem de nereye bakacağını anlatıyor.

Önce hesap: bir eser ne zaman serbest olur?

Türkiye'de genel kural, eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl. Süre ölüm yılının bitiminden itibaren işler. Yani 1950'de vefat etmiş bir yazarın eserleri 2021 başından itibaren kamu malıdır.

Birden fazla eser sahibi varsa süre en son vefat edene göre hesaplanır. Çeviri ayrı bir eserdir: aslı kamu malı olsa bile çevirinin kendi süresi vardır ve çevirmenin ölümünden itibaren işler. Bu yüzden eski bir klasiğin yeni çevirisi serbest değildir.

En sık yapılan hata: "Kitap eski, demek ki serbest." Belirleyici olan kitabın yayım tarihi değil, yazarın ölüm tarihi. 1900'de basılmış bir kitabın yazarı 1970'te vefat etmişse eser hâlâ korunuyordur.

Neyin süresi yok?

Kanun metinleri, mahkeme kararları, resmî yazışmalar ve mevzuat telif korumasının dışındadır — yayımlandıkları andan itibaren serbesttirler. Halk edebiyatı ürünleri (türkü, mani, destan, masal) de eser sahibi belli olmadığı için pratikte serbest dolaşır.

Nerede bulunur?

Vikikaynak (tr.wikisource.org) Türkçe tarafın en düzenli açık arşivi. Şiir, destan, türkü ve bir miktar roman var; yanında büyük bir mevzuat koleksiyonu. Metinler gönüllüler tarafından dizilmiş, yani okunabilir haldeler.

Üniversite ve kurum arşivleri. Birçok üniversitenin açık erişim arşivi var ve tezler genellikle serbest okunabiliyor. Tezin serbest okunması, her yerde kullanılabilir anlamına gelmez — alıntı kuralları geçerlidir.

Uluslararası arşivlerin Türkçe köşeleri. Büyük kamu malı arşivlerinde az sayıda Türkçe eser bulunuyor. Dil filtresiyle aramak gerekiyor; arama kutusuna Türkçe yazmak yeterli olmuyor.

Bu sitede: Vikikaynak kaynağını eklediğimizde şiir, destan ve türkü kategorilerini seçtik; mevzuat kategorilerini bilerek dışarıda bıraktık. Kanun metni de kamu malıdır ama "bedava kitap" arayan birine bir şey ifade etmiyor.

Kullanmadan önce iki kontrol

Yazarın ölüm yılını doğrula. Tek bir kaynağa güvenme; iki ayrı yerde aynı yılı gördüysen hesap sağlamdır.
Elindeki metin kimin emeği? Eser serbest olsa bile belirli bir baskının dizgisi, önsözü, dipnotları ve sadeleştirmesi ayrı emek sayılabilir. Sadeleştirilmiş bir metni kullanacaksan sadeleştirenin hakkını da düşün.