Şu An Bedava

Açık veri nereden bulunur, nasıl kullanılır?

Son güncelleme: 20 Eylül 2026

Açık veri, herkesin indirip kullanabildiği ve yeniden yayımlayabildiği veri demek. Kulağa akademik geliyor ama kullanım alanı çok geniş: bir blog yazısındaki grafik, bir tez, bir makine öğrenmesi projesi veya sadece merak. Asıl mesele veriyi bulmak değil, kullanılabilir hâle getirmek.

Nereden gelir?

Kamu kurumları. İstatistik kurumları, belediyeler, bakanlıklar. Genelde en güvenilir ve en sıkıcı biçimde sunulan veri buradadır.

Araştırma arşivleri. Makalelere eşlik eden ölçüm verileri, kod ve materyaller. Her kaydın bir kalıcı kimliği (DOI) olur; bu, yıllar sonra da aynı veriye atıf verebilmeni sağlar.

Topluluk projeleri. Gönüllülerin topladığı veri setleri. Kapsamı geniş, kalitesi değişken.

İndirmeden önce dört kontrol

  1. Lisans. "İndirilebilir" ile "kullanabilirsin" aynı şey değil. Lisansı belirtilmemiş veri serbest değil, izinsizdir. Ticari bir işte kullanacaksan NC (ticari olmayan) kaydına dikkat.
  2. Sürüm ve tarih. Veri setleri güncellenir. Hangi sürümü kullandığını not etmezsen sonuçların tekrarlanamaz hâle gelir.
  3. Veri sözlüğü var mı? Sütunların ne anlama geldiğini açıklayan bir belge yoksa, veriyi yorumlarken tahmin yürüteceksin.
  4. Boyut. Bir veri setini denemeden önce birkaç yüz satırını görmek, gigabaytları indirmekten çok daha verimli.
Anonimleştirilmiş veri her zaman anonim değildir. Ayrı ayrı zararsız görünen birkaç sütun (posta kodu + doğum tarihi + cinsiyet gibi) birleştiğinde kişiyi tanımlanabilir hâle getirebilir. Kişilerle ilgili bir veri setini yayımlayacaksan bu birleşme riskini düşünmen gerekiyor.

Veriyi kullanılabilir hâle getirmek

Açık verinin en büyük sürprizi, işin çoğunun temizlikte geçmesidir. Sık karşılaşılan üç sorun:

Kodlama. Türkçe veride bozuk karakterler klasiktir; sebebi ve çözümü Türkçe karakter rehberinde.

Başlık satırı. Kurum dosyalarında ilk birkaç satır genelde logo, açıklama veya boşluktur; gerçek başlıklar aşağıdadır.

Sayı biçimi. Türkçe dosyalarda ondalık ayracı virgül, binlik ayracı nokta olur. Yanlış okunduğunda 1.250 sayısı 1,25'e döner ve bunu fark etmek zordur.

Atıf yaz. Açık veri kullanırken kaynağı belirtmek çoğu lisansta zorunlu, zorunlu olmadığında da doğru olandır. DOI'si olan bir veri setinde atıf metni genellikle kayıt sayfasında hazır duruyor.