Kamu malı nedir, Türkiye'de telif ne zaman doluyor?
Son güncelleme: 20 Eylül 2026
Kamu malı (public domain), telif hakkı süresi dolmuş ya da hiç olmamış eserler demek: kimseden izin almadan, para ödemeden, istediğin gibi kullanabilirsin. Ama kritik bir ayrıntı var — kamu malı olmak ülkeye göre değişiyor. Bir eser ABD'de serbest olup Türkiye'de korunmaya devam edebiliyor.
Türkiye'de telif ne zaman doluyor?
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre koruma süresi, eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl. Süre, ölüm yılının bitiminden sonraki yılın başından işlemeye başlıyor.
Pratik karşılığı: 2026 yılında, 1955 ve öncesinde vefat etmiş yazar ve sanatçıların eserleri Türkiye'de kamu malı sayılıyor. Eser sahibi bir tüzel kişiyse (kurum, şirket) süre yayımdan itibaren 70 yıl olarak hesaplanıyor.
ABD'de farklı işliyor
ABD'de kural ölüm tarihine değil yayım tarihine bağlı: 1930 ve öncesinde yayımlanmış eserler kamu malı. Bu yüzden Project Gutenberg gibi ABD merkezli arşivler "yayım yılı" ölçütünü kullanıyor.
Bu fark neden önemli? Gutenberg'de bulduğun bir kitap ABD'de serbest olabilir ama yazarı 1960'ta ölmüşse Türkiye'de hâlâ korunuyor olabilir. Kişisel okuma için sorun olmaz; ancak eseri yayımlayacaksan, satacaksan veya ticari bir işte kullanacaksan Türkiye'deki durumu ayrıca kontrol etmelisin.
Kamu malı olduğu kesin olanlar
- Devlet kurumlarının bazı yapıtları. Örneğin NASA görsellerinin neredeyse tamamı telif korumasız — ABD federal kurumlarının ürettiği eserler baştan kamu malı sayılıyor.
- Klasik edebiyat. Dostoyevski, Jane Austen, Ömer Seyfettin gibi yazarların eserleri her iki hukukta da serbest.
- Eski müzik eserleri — ama dikkat: eser kamu malı olsa da belirli bir kaydı ayrıca korunuyor olabilir (aşağıya bak).
En sık atlanan üç tuzak
1. Eser kamu malı, kayıt değil. Beethoven'ın 9. Senfonisi serbesttir; ama 1995'te bir orkestranın yaptığı kayıt, o icracıların ve yapımcının hakkı altındadır. Kamu malı müzik ararken kaydın lisansına bakman gerekir.
2. Tarama ve edisyon. Kamu malı bir tablonun düz fotoğrafı genelde yeni bir hak doğurmaz, ama bir kitabın yeni çevirisi, önsözü ya da dizgisi ayrı bir eserdir ve korunur. Çeviri özellikle önemli: eser eski olsa da çeviri yeniyse çevirmenin hakkı vardır.
3. Manevi haklar bitmiyor. Türkiye'de eser sahibinin adının belirtilmesi ve eserin bütünlüğünün korunması gibi manevi haklar süreyle sona ermiyor. Yani kamu malı bir eseri kullanırken bile yazarın adını yazmak ve eseri çarpıtmamak beklenir.
Kamu malı ile açık lisans aynı şey mi?
Değil. Kamu malı, hakkın kendiliğinden sona ermesi. CC0 gibi açık lisanslar ise hak sahibinin haklarından bilerek vazgeçmesi. Kullanıcı açısından sonuç benzer, ama ikincisinde eser hâlâ yeni olabilir. Ayrıntı için Creative Commons rehberimize bak.
Not: Bu sayfa bilgilendirme amaçlı, hukuki görüş değil. Ticari bir yayın planlıyorsan ve eserin durumu sınırdaysa, telif konusunda çalışan bir avukata danışmak yerinde olur.